پ.ن. این شعر ادامه‌ی تلخ و تندی دارد. وقتی که “عبدالله یوسف‌زادگان” آزاد شد -اگر عمر و فرصتی بود- ادامه‌اش را می‌آورم.

از اضطراب محتضرم، رعشه را ببین:
این رقص ِ برگ ِ زرد، دم ِ تیغ ِ داس‌ها

چون عشق‌های ِ سابقم از دست می‌روید؟
دیگر امان نمی‌دهدم این قیاس‌ها….

افروختید آتش ِ نمرود ِ عشق را
پس کی شکفته می‌شود آن باغ یاس‌ها؟
*
من آن قمارباز ِ بزرگم که باختم
دل را به یک کرشمه‌ی ِ این ناشناس‌ها!

یک‌بار دل بباز و نبُر! فرصتی نماند
تک‌خال آخر است –دلم!- شاه ِ آس‌ها

این عشق، داو ِ بازی ِ مرگ است و زندگی
تا بر چه حکم می‌کندم چرخ ِ تاس‌ها
*
بانو! حلول کن به غزل، هرز می‌روم
در شعرهای ِ کوششی و اقتباس‌ها

منشور این قلم، و تو هم آفتاب و… شعر
ارژنگ‌واره می‌شود از انعکاس‌ها

*پی‌نوشتهای این غزل را در کامنت اول همین پست گذاشته‌ام.

احمد قدیانی

دیشب می‌خواستم “آن” شعر را بگذارم دیدم باید به دیگرگونه شیوه‌ای به پیشواز این بهار رفت… تأخیر بنده را به بزرگواری خودتان ببخشید.

موسیقی ِ صدای ِ شما در سکوت ِ شهر
می‌رقصد و ترانه‌ی ِ تورنگ می‌شود

بشنو! فضای ِ سینه پر از عطر ِ یاس‌هاست
تا نامتان به زیر ِ لب آهنگ می‌شود

ناگاه آن نگاه ِ حزین می‌ربایدم
پرواز، مرگ ِ این همه فرسنگ می‌شود

در موج‌های ِ آینه‌ام محو می‌شوید
تا اشک حرف ِ این دل ِ دلتنگ می‌شود

بر تار ِ گیسوان ِ شما چنگ می‌زنم
این شهر مست ِ زمزمه‌ی ِ چنگ می‌شود

اکنون زمان ِ عقده‌گشایی ِ سال‌‌هاست
چون غنچه‌ی ِ هلال ِ لبت تنگ می‌شود

تا جنگ ِ گرگ و میش قدم می‌زنیم… آه…
اینبار میش فاتح ِ این جنگ می‌شود…

بانو! مِه ِ خیال ِ تو را تیغ ِ شمس کشت…
اینگونه سرخ‌گونه چو نارَنگ می‌شود
*
صبح است و باز مرد ِ جوانی که مست بود
تندیس ِ سالخورده‌ای از سنگ می‌شود

این رشته‌ی ِ گسسته‌ی ِ تسبیح ِ اشک‌ها
با خون ِ گرم ِ خاطره‌ها رنگ می‌شود
***
پ.ن.۱٫ تورنگ، پرنده‌ی زیبای جنگل‌های شمالی است که به آن قرقاول هم می‌گویند.
پ.ن.۲٫ نارَنگ همان نارنج است. در واقع نارنج معرب نارنگ است.

جز از سراب ِ ساحل، چیزی نگشت حاصل
دریاوش ِ خروشان! گویی به کوه ِ قافی!

این مرد سرد و خسته‌ست، این شاهراه بسته‌ست
پیچیده گیسوانت، اطراف ِ او کلافی

باید شبیه ِ معشوق، در خود بتی بسازم
چله‌نشین ِ طورم، محبوس ِ اعتکافی

آن کعبه را بیارم بر بارگاه ِ این بت
تا گرد ِ قبله‌گاهی گاهی کنم طوافی

در بی‌خودی از این چرخ، ابیات می‌خروشند
گویی که مست ِ مستم، مشغول ِ اعترافی:

این آیه‌های ِ مکی، تسبیح ِ صبح ِ دریاست…
اصل‌الاصول ِ کفرند… نسخ ِ اصول ِ کافی…
*
کاشف به ورد ِ مستی، قفل ِ غزل شکستی
فتح‌الفتوح کردی در قلب ِ این قوافی
***
پ.ن.۱٫ وقتی این غزل را می‌گفتم این بیت حامد داراب را با خودم زمزمه می‌کردم: “اینکه نیایی و من، قانع کنم خودم را/قانع شوم نباشی، چه حسّ ِ دردناکی”.

پ.ن.۲٫ علیرضا قنبری چندبار به من گفته بود که چرا کمتر غزل می‌گویی. وقتی در کامنت‌های پست پیشین نوبت پاسخ به حضرت ایشان رسید، بیت اول این غزل گفته شد و…

پ.ن.۳٫ قاف نام کوهی است افسانه‌ای و بلند که گویند گرداگرد زمین را پوشانده و خورشید از پشت آن طلوع می‌کند. در افسانه‌ها آمده‌است که خورشید شب‌ها را در چاهی پشت کوه قاف می‌گذراند. در ادبیات، کوه قاف کنایه از دورترین نقطه جهان است، جایی که چشمه‌ی آب حیات در آن قرار دارد. پیشینیان کوه قاف را میخ زمین می‌دانستند. جنس آن را از زمرد سبز نوشته‌اند و به باور آن‌ها کبودی آسمان همان روشنایی زمردین است که از این کوه بازمی‌تابد وگرنه آسمان در اصل از عاج سپیدتر است. در کوه قاف هیچ انسانی زندگی نمی‌کند. در کوهپایه آن دو شهر قرار دارد، یکی در شرق آن به نام جابلقا و دیگری در غرب آن به نام جابلسا. فاصله کوه قاف تا آسمان به اندازه قد انسان است. (به نقل از ویکی‌پدیا)

پ.ن.۴٫ بیت پنجم تلمیح دارد به آیه‌ی ۱۴۲ از سوره‌ی اعراف: “وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِینَ لَیْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً” [و با موسى سى شب وعده گذاشتیم و آن را با ده شب دیگر تمام کردیم تا آنکه وقت معین پروردگارش در چهل شب به سر آمد] وعده‌گاه موسی با خداوند نیز بر طبق احادیث، در کوه طور بوده است، همانجایی که به موسی وحی شده است: وَنَادَیْنَاهُ مِن جَانِبِ الطُّورِ الْأَیْمَنِ وَقَرَّبْنَاهُ نَجِیًّا [و از جانب راست طور او را ندا دادیم و در حالى که با وى راز گفتیم او را به خود نزدیک ساختیم. سوره‌ی مریم آیه‌ی ۵۲]

پ.ن۵٫ بیت هشتم تلمیح دارد به این حدیث از امام صادق (ع): «و کل حدیث لا یوافق کتاب الله فهو زخرف» [هر حدیثی که موافق کتاب خدا نباشد زخرف و باطل است]، به عبارتی آیات قرآن “نسخ‌کننده” احادیثند. این حدیث در کتاب “اصول کافی” مرحوم کلینی -که مشهورترین کتاب از کتب اربعه شیعه است- نقل شده است. (کافی، ج ۱، ص ۶۹) این بیت به چیز دیگری هم تلمیح دارد. پیش از ظهور اسلام، بر سردر کعبه هفت قصیده‌ی فاخر از شاعران بزرگ عرب جاهلی را آویخته بودند. این قصاید را “معلقات سبع” (آویز‌های هفتگانه) نامیده‌اند که مشهورترین آن‌ها معلقه‌ی “قفانبک” از امرؤالقیس است. این معلقه، منظومه‌ای بلند و عاشقانه است که بعد از هزار و پانصد سال از سروده شدنش، هنوز داغ داغ است، به  داغی صحرای عربستان. دریا نیز دراین غزل کنایه از معشوق است و آیات مکی هم، که آیات مسجع و شعرگونه‌ی قرآن….

پ.ن.۶٫ “کاشف” تخلص من در غزل است. پدرم اوایل انقلاب اسم مستعاری داشت به نام “جلال کاشف”. چون جلال‌الدین مولوی مرید و شاگردی داشت به نام حسام‌الدین چلپی، من هم بعد‌ها به نام “حسام کاشف” می‌نوشتم. به هر حال من هم “به شیوه‌ی خودم” پیرو پدرم بودم!

پ.ن.۷٫ در رسم الخط این غزل، در انتهای کلمات وقتی “ی” نوشته می‌شود، منظور یای نکره یا وحدت است و وقتی “ی” نوشته می‌شود یای نسبت و شناسه‌ی فعل و … در زبان گفتار این دو نوع “ی/ی” با نحوه‌ی تلفظ از همدیگر بازشناخته می‌شوند اما در رسم الخط معمول فارسی فرقی بین این دو “یا” نیست. این مسئله در بسیاری از مواقع باعث بدفهمی یا دیرفهمی متن می‌شود.

پ.ن.۸٫ به دلیل اقامت در “طور”، نظرات پست قبل را هنوز پاسخ نداده‌ام. بخش نظرات این پست را فعلاً بسته‌ام تا بحث‌های پست قبل را به سرانجامی برسانم.

هان ای شهید!
خون ِ حسین بود که از قلب ِ پاره پاره‌ات
فواره‌سان جهید و خاک ِ عطشناک ِ دشت را
گلزار کرد.
داغ ِ تو بود که این لاله‌زار را
تا بامداد ِ حشر
مشکین و داغدار کرد.

ای شرحه شرحه مَرد!
هرپاره از تنت
بذری درون ِ تربت ِ این سرزمین نهفت
از جوی ِ سرخ ِ جاری از آن قلب ِ چاک چاک
این بذرها شکفت
هر برگ از این هزار هزاران نهال ِ نو
با ما از آرمان ِ شما شرح ِ راز گفت.

بالابلند!
هرچند قامت ِ رعنای ِ مادرت
از کوچ ِ تو خمید،
اما کسی چکیدن ِ خوناب ِ اشک را
بر زردگونه‌های ِ چروکیده‌اش ندید.
هرچند
گلبرگ‌های ِ نوگل ِ خندان ِ باغ ِ او
در این هجوم ِ باد ِ خزان روی ِ خاک ریخت،
در خود گریست!
آری!
این زخم‌خورده‌سرو ِ کهنسال
ایستاده زیست…
چشم‌انتظار ِ آنکه نهالی که کاشتید
روزی ثمر دهد
تا باز جبرئیل، ز ِ سرسبزی ِ زمین
در آسمان ِ هفتم ِ گردون خبر دهد.

آزاده مَرد!
-حتی در این غبار ِ عبور ِ هزاره‌ها-
آن واپسین نگاه ِ تو با چشم ِ نیمه‌باز
در قلب ِ قاب ِ خاطرات ِ کودکی‌ام برق می‌زند.
بیچاره مرگ!
گویی که هولناکی ِ عمق ِ نگاه ِ او
در پیشگاه ِ وسعت ِ آمال ِ آن نگاه
پوچ و حقیر بود.
آری! عروج ِ روح ِ تو از تنگنای ِ خاک
ناچار و ناگزیر بود.

هان ای سروش ِ خروشان ِ آسمان!
پژواک ِ جاودان ِ صدایت، هنوز هم
در متن ِ هر طنین ِ تپش‌های ِ قلب ِ من
در بطن ِ تک تک ِ ذرات ِ این تنم
فریاد می‌زند:
همچون تبار ِ قافله‌سالار ِ کربلا
آزاده باش!
روحت بزرگ باد!
در تندباد ِ هجمه‌ی ِ بیداد
چون کوه‌های ِ سرکشیده بر آفاق ِ آسمان
سردار ِ ایستاده باش!

هان ای سلاله‌ی ِ ایثار، ای مسیح!
خونت ثمر نداد!
چون روح ِ باغبان
زین خاکدان رهید
بر ساقه‌های ِ نازک ِ این نونهال‌ها
تک تک تبر زدند
هر نوشکفته غنچه‌ی ِ این باغ ِ یاس را
با داس سر زدند!
دست ِ یزیدیان
آن آرمان ِ سبز ِ بلند ِ حسین را
از برگ‌ها سترد
رنگینه‌های ِ سبز
در باغ ِ ما فسرد
اما بزرگ‌مرد بدان آرمان ِ تو
در قلب‌ها نمرد…

هان ای عصاره‌ی ِ اعصار! ای شهید!
ما رهروان ِ راه ِ تو هستیم تا ابد!
حتی در این هجوم ِ وحشی ِ رگبار ِ تیربار
ما ایستاده قامت ِ سالار ِ مرگ را
در آغوش می‌کشیم….
***
چون این شعر بالاخره مربوط به اهل بیت هم هست، این غزل قدیمی‌‌ خودم را هم به همراهش می‌آورم. این غزل در وصف امیرالمؤمنین است:

دنیا فرو بپاش که امروز محشر است
امروز روز ِ کشتن ِ ساقی ِ کوثر است
بر این تبار تا به ابد داغ ِ ننگ باد!
خنجر ز ِ پشت، مزد ِ وصی ِ پیمبر است؟؟؟
دیگر منافقان! به دورویی نیاز نیست
زهر ِ نفاقتان همه در خون ِ حیدر است
ای مشرکان دوباره بتان را علم کنید!
آن بت شکن شکست، نفسهای ِ آخر است
فریاد از این خوارج ِ خارج ز ِ اعتدال
نوبت به قتل و غارت ِ این قوم ِ بربر است
آن مظهر ِ لطافت و رحمت عروج کرد
وهابیان! جمود و تحجر مظفّر است
فرزند ِ هند! خون ِ جگرها حلال توست
از رنج ِ بیوگان زر و سیمت مقرّر است
فرزند ِ نابغه! کمر ِ راستی شکست!
با مکر، ملک ِ مصر چه آسان میسر است
فحل ِ عرب بمرد، یلان! صحنه خالی است
نوبت به خودنمایی ِ مردان ِ کِهتر است
گویندگان! دوباره دکان را بزک کنید
تیغ ِ بیان ِ خطبه‌ی ِ غرّا مکسّر است
ای رازهای ِ عالم ِ هستی نهان شوید
سرّ ِ خدا کنون لحدش پرده بر سر است
ای چاههای ِ کوفه همه ناله سر کنید
بی همنفس شدید! علی نزد ِ همسر است
ای کعبه جامه‌ی ِ سیهت را تمام پوش
مولود ِ تو ز ِ خون، کفنش بحر ِ احمر است
ای خاک، تا به حشر، ازین رشک غم ببوی
از بوی ِ بوتراب، کواکب معطّر است
***
راستش می‌خواستم دو سه روز بعد این شعرها را بر سر در بازار رندان بیاویزم. ولی چون امروز به دادسرا احضار شده‌ام و ممکن است دیگر در خدمت دوستان نباشم، با عجله آن‌ها را برایتان گذاشتم و فرصت ویرایشش را نیافتم. به بزرگواری خودتان ببخشید.
و در آخر به قول شهریار در حیدربابا:
بیزده واللاه اوناتماریق سیزلری/گورنمسک حلال ائدون بیزلری

می‌خواستم در این پست شعری را بگذارم. اما بماند برای دو سه روز آینده…