مغرورم
اما نه آنچنان که بر آستان ِ عشق
سر نسایم.
بیتابم
اما نه آنچنان که در رفتن
لحظهای درنگ کنم،
هرچند پای ِ رفتنم نیست.
سالهاست سایهای
در همین حوالی پرسه میزند،
حوالی ِ خانهی تان.
این سایه را هرگز نخواهی دید.
هنوز در چشمان ِ من تو چو خورشیدی.
تا میتابی پس ِ دیوار میخزم.
داستان ِ تلخ ِ این کهندیار تیرهروز را دمی تو گوش کن
بشنو ای عزیز و از میان ِ جان خروش کن
داستانمان-دریغ!-
چون شروع ِ شاهنامه باشکوه نیست
پهلوانی ِ مبارزان ِ ایستاده همچو کوه نیست
قصه و فسانه نیست
کذبوارههای ِ ناشیانه نیست!
داستان ِ ما ادامهی ِ فراز ِ واپسین شاهنامه است!
دست و پا زدن میانهی ِ سقوط
رنجنامههای ِ قرنها هبوط….
***
در غروب ِ قادسیه چون سپاه ِ رستم از کمر شکست،
بند بند ِ پرچم ِ همیشه سرفراز ِ کاوه تا ابد گسست….
وارث ِ امیّه روی تخت ِ جم نشست
دخترانمان کنیزکان ِ باردار ِ تازیان شدند
مردهایمان،
بردههای ِ تازهسروران شدند
عالمانمان عربزبان شدند…
لالوار
با نوای ِ شومنوحههای ِ تازیان
بر شکوه ِ شاهنامههای ِ پارهپارهمان گریستیم!
*
بیرق ِ قبیلهی ِ غُزان به غرب ِ سرزمینمان رسید
از تبار ِ تور،
هر زمان غلامکی امیرِ این دیار شد
قامت ِ غرورمان خمید
ای دریغ…
رستمی نمانده بود
شاعر ِ بزرگمان امیرکان ِ تازه را ستود!
بر جنازهی ِ غرور ِ زخمخوردهمان گریستیم!
*
چون غبار ِ ارتش ِ مغول
دیدههایمان ربود
شاعر ِ شهیدمان فسانههای ِ صوفیانه میسرود!
وردهای ِ وهمهای ِ عارفانه بر زبان،
از مقابل ِ مغول گریختیم
در هرات و طوس و ری،
همچو برگهای ِ بیشهی ِ خزان زده به روی ِ خاک ریختیم
سالیان ِ سرد را،
در سرودههای ِ سوزناک ِ صوفیانهمان گریستیم!
*
لشکر ِ تتر درختهای ِ تابدار ِ این دیار را ز ِ ریشه کند
سایهی ِ هراسناک ِ مرگ را به روی ِ خانهها فکند
ملت ِ بزرگمان گرسنه کنج ِ خانه خفت
شعرهای ِ عاشقانه گفت!
در رثای ِ عشقهای ِ مردهمان گریستیم!
*
چون که لشگر ِ افاغنه به اصفهان رسید
هفت سال ِ آزگار، بر بساط ِ بنگ
کنج ِ قهوهخانهها فال میزدیم
تا که کوچک و بزرگ را درید….
بر کنارههای ِ زندهرود، زندهرود را گریستیم!
*
در جدال ِ واپسین نیز گیج و منگ،
بیخبر از آنچه بر جهان گذشته است
باز هم نشان ِ ننگ، بر جبینمان نشست
روسها شمال ِ سرزمین ِ کاوه را به نام ِ خود زدند
بغضمان شکست…
رو به سوی ِ دیگر ارس هزار بار،
هفت بحر را گریستیم!
***
هان بگویمت که ما کهایم!
کارمان:
گفتنن ِ ترانههای ِ تُرد
افتخارمان:
فتح ِ جنگهای ِ خُرد
ناممان:
ملتی که مرد!
در عزای ِ خویشتن فسرد
ای دریغ!
تا که از هجوم ِ دشنههای ِ دشمنانمان دمی رهید
خویش را درید
غرق ِ در “گذشتهیادی” ِ همیشگی
ریشههای ِ اختناق را
خود به گرد ِ گردنش تنید!
***
قوم ِ گریه، قوم ِ ضجه، قوم ترس!
پشت ِ هر شکست باز هم شکست…
ای که پشت ِ پردهها نشستهای،
خون گریستن دگر بس است!
زندگی ِ نازموده ارزشی برای زیستن نداشت
هان بگو که این سیاهسرنوشت ِ شوم را
بر جبین ما نگاشت؟؟؟
من اگر به پا شوم تو هم به پا شوی
ما به سوی ِ نانوشتهسرنوشت میرویم
ریشههای ِ سروهای ِ سربلند ِ سرزمین ِ صلح را
با شراب ِ خون ِ خویش، آب میدهیم
ما سپید و سرخ و سبز میشویم
برادرم!
عبدالله!
نیستی که ساکت و صبور
گوش کنی
نیستی که به سان ِ همیشه
سبکبارم کنی
دیری است که نیستی…
رود ِ دردها را در تنگنای ِ سینه
پس ِ سدّ ِ بغضها به بند کردم
تا لحظهی ِ رهاییات
در تو این دریای ِ تلخ را سرریز کنم.
دیگران را
تحمل ِ چشیدن ِ این همه تلخی نیست!
*
بیتو سنگ ِ صبور شده بودم
اما امروز
بغض ِ این سنگ دیگر ترکید.
تکه تکه شد و ترکشش
شیشهی ِ سکوت ِ سنگینش را گسیخت.
در انتظار ِ یاری ِ دوبارهی ِ تو یارا
بار ِ هستی را به دوش میکشید،
خبر رسید:
قاتل ِ گلهای ِ سرخ
“زهرا”یت را دزدید!
آری در قاموس ِ او
چارهی ِ شکستن ِ کوهی چون تو
پرپر کردن ِ گل ِ سرخی است!
*
برادرم!
عبدالله!
هرچند بهار را
اجازت ِ ورود ِ به زندان نیست
ولی اینجا بهار ِ غریبی است
آسمان در کویر هم زار میزند
شاید به درد ِ من
شاید به درد ِ تو
شاید به درد ِ این سرزمین
و شاید…
***
پ.ن. این شعر ادامهی تلخ و تندی دارد. وقتی که “عبدالله یوسفزادگان” آزاد شد -اگر عمر و فرصتی بود- ادامهاش را میآورم.
در کنج ِ سرد ِ پاتوق ِ ما آس و پاسها
چون کاغذی مچالهام از این هراسها
از اضطراب محتضرم، رعشه را ببین:
این رقص ِ برگ ِ زرد، دم ِ تیغ ِ داسها
چون عشقهای ِ سابقم از دست میروید؟
دیگر امان نمیدهدم این قیاسها….
افروختید آتش ِ نمرود ِ عشق را
پس کی شکفته میشود آن باغ یاسها؟
*
من آن قمارباز ِ بزرگم که باختم
دل را به یک کرشمهی ِ این ناشناسها!
یکبار دل بباز و نبُر! فرصتی نماند
تکخال آخر است –دلم!- شاه ِ آسها
این عشق، داو ِ بازی ِ مرگ است و زندگی
تا بر چه حکم میکندم چرخ ِ تاسها
*
بانو! حلول کن به غزل، هرز میروم
در شعرهای ِ کوششی و اقتباسها
منشور این قلم، و تو هم آفتاب و… شعر
ارژنگواره میشود از انعکاسها
*پینوشتهای این غزل را در کامنت اول همین پست گذاشتهام.
احمد قدیانی
به طاها سلیمی
دیشب میخواستم “آن” شعر را بگذارم دیدم باید به دیگرگونه شیوهای به پیشواز این بهار رفت… تأخیر بنده را به بزرگواری خودتان ببخشید.
موضوعات: اشعار | تاریخ: ۲۵ اسفند ۸۸ | Comments Off
شبها دلم برای غزل تنگ میشود
تصویرتان مقابلم آونگ میشود
موسیقی ِ صدای ِ شما در سکوت ِ شهر
میرقصد و ترانهی ِ تورنگ میشود
بشنو! فضای ِ سینه پر از عطر ِ یاسهاست
تا نامتان به زیر ِ لب آهنگ میشود
ناگاه آن نگاه ِ حزین میربایدم
پرواز، مرگ ِ این همه فرسنگ میشود
در موجهای ِ آینهام محو میشوید
تا اشک حرف ِ این دل ِ دلتنگ میشود
بر تار ِ گیسوان ِ شما چنگ میزنم
این شهر مست ِ زمزمهی ِ چنگ میشود
اکنون زمان ِ عقدهگشایی ِ سالهاست
چون غنچهی ِ هلال ِ لبت تنگ میشود
تا جنگ ِ گرگ و میش قدم میزنیم… آه…
اینبار میش فاتح ِ این جنگ میشود…
بانو! مِه ِ خیال ِ تو را تیغ ِ شمس کشت…
اینگونه سرخگونه چو نارَنگ میشود
*
صبح است و باز مرد ِ جوانی که مست بود
تندیس ِ سالخوردهای از سنگ میشود
این رشتهی ِ گسستهی ِ تسبیح ِ اشکها
با خون ِ گرم ِ خاطرهها رنگ میشود
***
پ.ن.۱. تورنگ، پرندهی زیبای جنگلهای شمالی است که به آن قرقاول هم میگویند.
پ.ن.۲. نارَنگ همان نارنج است. در واقع نارنج معرب نارنگ است.
از من غزل مخواهید، قفلند این قوافی
در امتداد ِ این سد، شاعر! مجو شکافي
*
کوچید و چشمهی ِ شعر، خشکید در درونم
در جستجوی ِ دریاست مرد ِ خیالبافي
جز از سراب ِ ساحل، چیزي نگشت حاصل
دریاوش ِ خروشان! گویی به کوه ِ قافی!
این مرد سرد و خستهست، این شاهراه بستهست
پیچیده گیسوانت، اطراف ِ او کلافي
باید شبیه ِ معشوق، در خود بتي بسازم
چلهنشین ِ طورم، محبوس ِ اعتکافي
آن کعبه را بیارم بر بارگاه ِ این بت
تا گرد ِ قبلهگاهي گاهي کنم طوافي
در بیخودی از این چرخ، ابیات میخروشند
گویی که مست ِ مستم، مشغول ِ اعترافي:
این آیههای ِ مکی، تسبیح ِ صبح ِ دریاست…
اصلالاصول ِ کفرند… نسخ ِ اصول ِ کافی…
*
کاشف به ورد ِ مستی، قفل ِ غزل شکستی
فتحالفتوح کردی در قلب ِ این قوافی
***
پ.ن.۱. وقتی این غزل را میگفتم این بیت حامد داراب را با خودم زمزمه میکردم: “اینکه نیایی و من، قانع کنم خودم را/قانع شوم نباشی، چه حسّ ِ دردناکی”.
پ.ن.۲. علیرضا قنبری چندبار به من گفته بود که چرا کمتر غزل میگویی. وقتی در کامنتهای پست پیشین نوبت پاسخ به حضرت ایشان رسید، بیت اول این غزل گفته شد و…
پ.ن.۳. قاف نام کوهی است افسانهای و بلند که گویند گرداگرد زمین را پوشانده و خورشید از پشت آن طلوع میکند. در افسانهها آمدهاست که خورشید شبها را در چاهی پشت کوه قاف میگذراند. در ادبیات، کوه قاف کنایه از دورترین نقطه جهان است، جایی که چشمهی آب حیات در آن قرار دارد. پیشینیان کوه قاف را میخ زمین میدانستند. جنس آن را از زمرد سبز نوشتهاند و به باور آنها کبودی آسمان همان روشنایی زمردین است که از این کوه بازمیتابد وگرنه آسمان در اصل از عاج سپیدتر است. در کوه قاف هیچ انسانی زندگی نمیکند. در کوهپایه آن دو شهر قرار دارد، یکی در شرق آن به نام جابلقا و دیگری در غرب آن به نام جابلسا. فاصله کوه قاف تا آسمان به اندازه قد انسان است. (به نقل از ویکیپدیا)
پ.ن.۴. بیت پنجم تلمیح دارد به آیهی ۱۴۲ از سورهی اعراف: “وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً” [و با موسى سى شب وعده گذاشتيم و آن را با ده شب ديگر تمام كرديم تا آنكه وقت معين پروردگارش در چهل شب به سر آمد] وعدهگاه موسی با خداوند نیز بر طبق احادیث، در کوه طور بوده است، همانجایی که به موسی وحی شده است: وَنَادَيْنَاهُ مِن جَانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَقَرَّبْنَاهُ نَجِيًّا [و از جانب راست طور او را ندا داديم و در حالى كه با وى راز گفتيم او را به خود نزديك ساختيم. سورهی مریم آیهی ۵۲]
پ.ن۵. بیت هشتم تلمیح دارد به این حدیث از امام صادق (ع): «و كل حديث لا يوافق كتاب الله فهو زخرف» [هر حديثی كه موافق كتاب خدا نباشد زخرف و باطل است]، به عبارتی آیات قرآن “نسخکننده” احادیثند. این حدیث در کتاب “اصول کافی” مرحوم کلینی -که مشهورترین کتاب از کتب اربعه شیعه است- نقل شده است. (كافي، ج ۱، ص ۶۹) این بیت به چیز دیگری هم تلمیح دارد. پیش از ظهور اسلام، بر سردر کعبه هفت قصیدهی فاخر از شاعران بزرگ عرب جاهلی را آویخته بودند. این قصاید را “معلقات سبع” (آویزهای هفتگانه) نامیدهاند که مشهورترین آنها معلقهی “قفانبک” از امرؤالقیس است. این معلقه، منظومهای بلند و عاشقانه است که بعد از هزار و پانصد سال از سروده شدنش، هنوز داغ داغ است، به داغی صحرای عربستان. دریا نیز دراین غزل کنایه از معشوق است و آیات مکی هم، که آیات مسجع و شعرگونهی قرآن….
پ.ن.۶. “کاشف” تخلص من در غزل است. پدرم اوایل انقلاب اسم مستعاری داشت به نام “جلال کاشف”. چون جلالالدین مولوی مرید و شاگردی داشت به نام حسامالدین چلپی، من هم بعدها به نام “حسام کاشف” مینوشتم. به هر حال من هم “به شیوهی خودم” پیرو پدرم بودم!
پ.ن.۷. در رسم الخط این غزل، در انتهای کلمات وقتی “ي” نوشته میشود، منظور یای نکره یا وحدت است و وقتی “ی” نوشته میشود یای نسبت و شناسهی فعل و … در زبان گفتار این دو نوع “ی/ي” با نحوهی تلفظ از همدیگر بازشناخته میشوند اما در رسم الخط معمول فارسی فرقی بین این دو “یا” نیست. این مسئله در بسیاری از مواقع باعث بدفهمی یا دیرفهمی متن میشود.
پ.ن.۸. به دلیل اقامت در “طور”، نظرات پست قبل را هنوز پاسخ ندادهام. بخش نظرات این پست را فعلاً بستهام تا بحثهای پست قبل را به سرانجامی برسانم.
من عیاشترین مرد ِ دنیا هستم
و البته
غمیگینترین ِ آنها.
آری!
ستارهی ِ بازیگران ِ بزرگ ِ سالهای ِ اخیرم.
جز خودم
به همه باوراندهام که بسیار خوش میگذرد،
حتی بدون ِ تو…
راستی!
ولنتاین مبارک!
***
بامداد بیست و پنجم بهمن ماه
ساحل جزیرهی ِ کیش
۱.عازم کویر شهداد در کرمان بودیم و سر از جزیرهی کیش در آوردیم! وقتی خودروی سفر یک پیکان – که ما به حضرت ایشان میگوییم “مظفرالدوله”- باشد و رانندهی سفرمان علی شهرستانی (شزه)، از این اتفاقات میافتد.
۲.نوشتههای نوع دیگر بماند برای پست بعد.
۳. مرسوم نیست برای مناسبتها در این وبلاگ چیزی بنویسم. حالا که نوشتم قطعاً حضرت پیامبر مقدم بر هر چیز و کس دیگری هستند. اما گفتم که بماند برای روزی بهتر از این روزها…
موضوعات: یادداشت روزانه | تاریخ: ۲۵ بهمن ۸۸ | ۷۸ نظر »
تقدیم به داییام، شهید مرتضی رحیمی که در جنگ تحمیلی شربت شهادت نوشید.
هان ای شهید!
خون ِ حسین بود که از قلب ِ پاره پارهات
فوارهسان جهید و خاک ِ عطشناک ِ دشت را
گلزار کرد.
داغ ِ تو بود که این لالهزار را
تا بامداد ِ حشر
مشکین و داغدار کرد.
ای شرحه شرحه مَرد!
هرپاره از تنت
بذری درون ِ تربت ِ این سرزمین نهفت
از جوی ِ سرخ ِ جاری از آن قلب ِ چاک چاک
این بذرها شکفت
هر برگ از این هزار هزاران نهال ِ نو
با ما از آرمان ِ شما شرح ِ راز گفت.
بالابلند!
هرچند قامت ِ رعنای ِ مادرت
از کوچ ِ تو خمید،
اما کسی چکیدن ِ خوناب ِ اشک را
بر زردگونههای ِ چروکیدهاش ندید.
هرچند
گلبرگهای ِ نوگل ِ خندان ِ باغ ِ او
در این هجوم ِ باد ِ خزان روی ِ خاک ریخت،
در خود گریست!
آری!
این زخمخوردهسرو ِ کهنسال
ایستاده زیست…
چشمانتظار ِ آنکه نهالی که کاشتید
روزی ثمر دهد
تا باز جبرئیل، ز ِ سرسبزی ِ زمین
در آسمان ِ هفتم ِ گردون خبر دهد.
آزاده مَرد!
-حتی در این غبار ِ عبور ِ هزارهها-
آن واپسین نگاه ِ تو با چشم ِ نیمهباز
در قلب ِ قاب ِ خاطرات ِ کودکیام برق میزند.
بیچاره مرگ!
گویی که هولناکی ِ عمق ِ نگاه ِ او
در پیشگاه ِ وسعت ِ آمال ِ آن نگاه
پوچ و حقیر بود.
آری! عروج ِ روح ِ تو از تنگنای ِ خاک
ناچار و ناگزیر بود.
هان ای سروش ِ خروشان ِ آسمان!
پژواک ِ جاودان ِ صدایت، هنوز هم
در متن ِ هر طنین ِ تپشهای ِ قلب ِ من
در بطن ِ تک تک ِ ذرات ِ این تنم
فریاد میزند:
همچون تبار ِ قافلهسالار ِ کربلا
آزاده باش!
روحت بزرگ باد!
در تندباد ِ هجمهی ِ بیداد
چون کوههای ِ سرکشیده بر آفاق ِ آسمان
سردار ِ ایستاده باش!
هان ای سلالهی ِ ایثار، ای مسیح!
خونت ثمر نداد!
چون روح ِ باغبان
زین خاکدان رهید
بر ساقههای ِ نازک ِ این نونهالها
تک تک تبر زدند
هر نوشکفته غنچهی ِ این باغ ِ یاس را
با داس سر زدند!
دست ِ یزیدیان
آن آرمان ِ سبز ِ بلند ِ حسین را
از برگها سترد
رنگینههای ِ سبز
در باغ ِ ما فسرد
اما بزرگمرد بدان آرمان ِ تو
در قلبها نمرد…
هان ای عصارهی ِ اعصار! ای شهید!
ما رهروان ِ راه ِ تو هستیم تا ابد!
حتی در این هجوم ِ وحشی ِ رگبار ِ تیربار
ما ایستاده قامت ِ سالار ِ مرگ را
در آغوش میکشیم….
***
چون این شعر بالاخره مربوط به اهل بیت هم هست، این غزل قدیمی خودم را هم به همراهش میآورم. این غزل در وصف امیرالمؤمنین است:
دنیا فرو بپاش که امروز محشر است
امروز روز ِ کشتن ِ ساقی ِ کوثر است
بر این تبار تا به ابد داغ ِ ننگ باد!
خنجر ز ِ پشت، مزد ِ وصی ِ پیمبر است؟؟؟
دیگر منافقان! به دورویی نیاز نیست
زهر ِ نفاقتان همه در خون ِ حیدر است
ای مشرکان دوباره بتان را علم کنید!
آن بت شکن شکست، نفسهای ِ آخر است
فریاد از این خوارج ِ خارج ز ِ اعتدال
نوبت به قتل و غارت ِ این قوم ِ بربر است
آن مظهر ِ لطافت و رحمت عروج کرد
وهابیان! جمود و تحجر مظفّر است
فرزند ِ هند! خون ِ جگرها حلال توست
از رنج ِ بیوگان زر و سیمت مقرّر است
فرزند ِ نابغه! کمر ِ راستی شکست!
با مکر، ملک ِ مصر چه آسان میسر است
فحل ِ عرب بمرد، یلان! صحنه خالی است
نوبت به خودنمایی ِ مردان ِ کِهتر است
گویندگان! دوباره دکان را بزک کنید
تیغ ِ بیان ِ خطبهی ِ غرّا مکسّر است
ای رازهای ِ عالم ِ هستی نهان شوید
سرّ ِ خدا کنون لحدش پرده بر سر است
ای چاههای ِ کوفه همه ناله سر کنید
بی همنفس شدید! علی نزد ِ همسر است
ای کعبه جامهی ِ سیهت را تمام پوش
مولود ِ تو ز ِ خون، کفنش بحر ِ احمر است
ای خاک، تا به حشر، ازین رشک غم ببوی
از بوی ِ بوتراب، کواکب معطّر است
***
راستش میخواستم دو سه روز بعد این شعرها را بر سر در بازار رندان بیاویزم. ولی چون امروز به دادسرا احضار شدهام و ممکن است دیگر در خدمت دوستان نباشم، با عجله آنها را برایتان گذاشتم و فرصت ویرایشش را نیافتم. به بزرگواری خودتان ببخشید.
و در آخر به قول شهریار در حیدربابا:
بیزده واللاه اوناتماریق سیزلری/گورنمسک حلال ائدون بیزلری
تلخی ِ زندگی ِ شاید
مزهی ِ فحش ِ آبداری است
زیر ِ زبان ِ یک رانندهی تاکسی.
وقتی بعد از ساعتی درد دل مینالد:
“قبول دارید آقا؟”
و تو بهتزده آه میکشی:
“ببخشید، چیزی گفتید آقا؟”
میخواستم در این پست شعری را بگذارم. اما بماند برای دو سه روز آینده…
موضوعات: یادداشت روزانه | تاریخ: ۱۳ بهمن ۸۸ | ۳۰ نظر »